ΜΙΚΡΗ ΟΜΑΔΑ ΕΜΠΕΙΡΙΑΣ – ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟΥ ΤΥΠΟΥ

Αν ακούσουμε μια ορχήστρα να παίζει ένα μουσικό κομμάτι, όλοι οι μεμονωμένοι ήχοι παράγονται από διαφορετικά μουσικά όργανα. Κι όμως αυτό που ακούμε είναι η ορχήστρα να παίζει μουσική.

Η ανάγκη του ανθρώπου να έχει σχέσεις είναι επιτακτική, αφού αυτή είναι η επιδίωξή του από την αρχή που γεννιέται και από αυτό εξαρτάται η επιβίωσή του. Αυτές οι σχέσεις είναι οι «εμπεριέχουσες», είναι ο καθρέφτης του ανθρώπου και είναι απαραίτητες για την ψυχική του ισορροπία.

Το παράδοξο της ατομικής προέλευσης είναι ότι είναι πάντοτε συλλογική.

Η αίσθηση του εαυτού γεννιέται πάντα μέσα σε ένα κοινωνικό πλαίσιο και μεγαλώνει στις διαπροσωπικές σχέσεις.

Η ομάδα στην ομαδική ανάλυση και με την ομαδικοαναλυτική φιλοσοφία, που έχει ως βάση την θεωρία του Foulkes, πηγαίνει πέρα από τη δυαδική σχέση και συνιστά ένα υπερβατικό μοντέλο. Ο νους δεν υπάρχει εξατομικευμένα αλλά έρχεται στην επιφάνεια μέσα από το διάλογο, ο οποίος αναπτύσσεται μεταξύ των ανθρώπων, στην ομαδική matrix, μέσα στην οποία το άτομο είναι ένα κομβικό στοιχείο.

Η λέξη matrix προέρχεται από τα λατινικά που αρχικά σήμαινε ένα ζώο που ήταν έγκυος ή ένα θηλυκό ζώο. Αργότερα σήμαινε μήτρα. Η matrix ήταν ένα μέρος όπου συνέβαινε η δημιουργία. Ιδιότητές της είναι : θηλυκή και μητρική, περιλαμβάνει ένα βάθος και μια ουσία που γεμίζει τα κενά, μπορεί να είναι η μήτρα στα όποια στοιχεία διαμορφώνονται, δημιουργούνται, περιέχονται ή εξαρτώνται.

Η μικρή ομάδα Εμπειρίας – Αυτογνωσίας Αναλυτικού Τύπου είναι ομάδα που δεν απαιτεί να υπάρχει κίνητρο από τα μέλη που την αποτελούν. Δεν είναι άμεσα θεραπευτική και αφορά κυρίως την ευαισθητοποίηση και ενδεχομένως την απόκτηση κινήτρου για περαιτέρω θεραπεία.

Προέχει η έκφραση συναισθήματος, η ελεύθερη ρέουσα συζήτηση χωρίς θέμα και σκοπό, η σύζευξη των αντιθέσεων, η επεξεργασία των σχέσεων

μέσα σε ένα ομαδικοαναλυτικό πλαίσιο.

Η ανάλυση, που εμπεριέχεται στη διαδικασία της ομάδας, πραγματοποιείται μέσα στην ομάδα, από την ομάδα, μέσω της ομάδας, συμπεριλαμβανομένου του ομαδικού αναλυτή, που διατίθεται για το κάθε μέλος, για την ομάδα ως όλον καθώς και για την κοινωνική ανάλυση – καθρέφτισμα της εξωδομής και της φαινομενολογίας της ομάδας.

Η ομάδα ως όλον βρίσκεται στο κέντρο της προσοχής, υπάρχει ελευθερία έκφρασης όλων, επικέντρωση στο «εδώ και τώρα», έμφαση στις συμφωνίες και διαφωνίες, ενθάρρυνση της ενεργού συμμετοχής των μελών.

Τα μέλη μπορεί να επιτύχουν διορθωτική συναισθηματική εμπειρία, συναισθηματική έκφραση και εκφόρτιση, μεγαλύτερου βαθμού συνειδητοποίηση πρώην ασυνείδητων δυνάμεων, ενδοψυχική διεργασία, διερεύνηση του ατομικού και ομαδικού εαυτού.

Η ομάδα εμπειρίας - αυτογνωσίας έχει συντονιστή ή συντονιστές οπότε έχει όρια και πλαίσιο. Ο συντονιστής = συν + τονίζει = περιμένει τους τόνους των άλλων για να τους συντονίσει, δεν βγάζει εκείνος τον πρώτο τόνο. Ο συντονιστής διαθέτει την ομαδικοαναλυτική κουλτούρα.

Το περιεχόμενο του λόγου είναι η αφορμή για να δοθεί σημασία στα φαινόμενα που αναδύονται και στην ίδια τη διαδικασία μέσα από την οποία εμφανίζεται η ιδιαιτερότητα του κάθε μέλους και η δυναμική της ομάδας – μήτρας.

Οι ομάδες Εμπειρίας – Αυτογνωσίας διαρκούν περίπου 8 μήνες ή περίπου 32 συναντήσεις. Οι συναντήσεις πραγματοποιούνται μία φορά την εβδομάδα και διαρκούν μιάμιση ώρα.

Στην σύνθεση της ομάδας επιδιώκεται η ανομοιογένεια των μελών ως προς την ηλικία, το φύλο, τα ενδιαφέροντα, την οικογενειακή κατάσταση, το επάγγελμα.

Μέσα από τη λειτουργία της ομάδας εμπειρίας – αυτογνωσίας εμφυσείται μια ομαδικοαναλυτική στάση ζωής, ενδυναμώνοντας τον ομαδικό εαυτό στον προστατευόμενο χώρο της ομάδας, οπότε βγαίνοντας έξω να μπορεί το κάθε μέλος να αναμετρηθεί με όλα αυτά τα δυναμικά που εμπλέκονται συνεχώς με τη ζωή μας.

Πηγές :

1) «Ομαδική Ανάλυση και Εξελίξεις», Β. Μενούτης, Ελληνική Εταιρεία Ομαδικής Ανάλυσης και Ψυχοθεραπείας

2) «Ατομικός και Ομαδικός Εαυτός», Παρουσίαση στην Ελληνική Εταιρεία Ομαδικής Ανάλυσης και Ψυχοθεραπείας

3) «Η σημασία της άποψης του Foulkes για την Matrix», Παρουσίαση στην Ελληνική Εταιρεία Ομαδικής Ανάλυσης και Ψυχοθεραπείας

4) Εισαγωγικό Σεμινάριο του Κύκλου Σεμιναρίων – Εργαστηρίων, στη Ζώνη Αναπτυξιακή – Θεραπευτική – Συμβουλευτική, στον Τομέα Αναπτυξιακών Θεραπευτών Συμβούλων.

5) «Ομαδική Ανάλυση», http://www.hagap.gr/

Οι φωτογραφίες είναι από :

http://www.igas.ie/site/about-group-analysis/

http://iogap.org/main/

http://www.instituteforcouplescounseling.com/GroupTherapy.htm

PERFECT TO ME

Made a wrong turn, once or twice.
Dug my way out, blood and fire.
Bad decisions, that's alright.
Welcome to my silly life.
Mistreated, misplaced, misunderstood.
Miss 'No way, it's all good', it didn't slow me down.
Mistaken, always second guessing, underestimated.
Look, I'm still around.

Pretty, pretty please, don't you ever, ever feel
Like you're less than less than perfect.
Pretty, pretty please, if you ever, ever feel like you're nothing,
You are perfect to me

You're so mean when you talk about yourself; you were wrong.
Change the voices in your head; make them like you instead.
So complicated, look happy, you'll make it
Filled with so much hatred, such a tired game.
It's enough; I've done all I can think of.
Chased down all my demons, I've seen you do the same.

Woah ohh, pretty, pretty please, don't you ever, ever feel
Like you're less, less than perfect.
Pretty, pretty please, if you ever, ever feel like you're nothing,
You are perfect to me.

The whole world's scared so I swallow the fear.
The only thing I should be drinking is an ice cold beer.
So cool in line, and we try try try, but we try too hard and it's a waste of my time.
Done looking for the critics, cause they're everywhere.
They dont like my jeans; they don't get my hair.
Exchange ourselves, and we do it all the time.
Why do we do that? Why do I do that?

Why do I do that?

Yeah, oh, oh baby, pretty baby
Pretty, pretty please, don't you ever, ever feel
Like you're less than perfect.
Pretty,pretty please, if you ever, ever feel
Like you're nothing, you're perfect to me, yeahhh.
You're perfect, you're perfect
Ohh pretty, pretty please, don't you ever, ever feel
Like you're less than perfect.
Pretty, pretty please, if you ever, ever feel, like you're nothing
You're perfect to me


You're perfect to me.
You're perfect to me.


«Ένα τραγούδι μονόλογος προς τον εαυτό ….
Μια έκφραση πρώτα για τον εαυτό μας και μετά για τα παιδιά μας ….
Ας τους το δείχνουμε .... ότι είναι τέλεια για μας!»

Έκανα μια λάθος στροφή, μία ή δύο φορές.
Έσκαψα τη διέξοδο μου, αίμα και φωτιά.
Κακές αποφάσεις, αυτό είναι εντάξει.
Καλώς ήλθατε στην ανόητη ζωή μου.
Κακοποίηση, αστοχία, παρανόηση.
Δεσποινίς : «Αποκλείεται, είναι όλα καλά!», δεν με καθησυχάζει.
Λάθος! Πάντα η δεύτερη εικασία, υποτιμάται.
Κοίτα, είμαι ακόμα γύρω.

Αρκετά, αρκετά παρακαλώ, ποτέ μα ποτέ μην αισθανθείς
ότι είσαι κάτι λιγότερο από τέλειος.
Αρκετά, αρκετά παρακαλώ, αν ποτέ, νιώσεις σαν να είσαι τίποτα,
Είσαι τέλειος για μένα

Είσαι τόσο μίζερος όταν μιλάς για τον εαυτό σου. Κάνεις λάθος.
Άλλαξε τις φωνές μέσα στο κεφάλι σου. Κάνε τες να σε συμπαθήσουν αντ 'αυτού.
Τόσο πολύπλοκο, να φαίνεσαι ευτυχισμένος, τα καταφέρνεις!
Γεμάτος με τόσο μίσος, τόσο κουραστικό παιχνίδι.
Αρκετά! Έχω κάνει όλα όσα μπορώ να σκεφτώ.
Κυνηγημένος από όλους τους δαίμονές μου, σε έχω δει να κάνεις το ίδιο.

Αρκετά, αρκετά παρακαλώ, ποτέ μα ποτέ μην αισθανθείς
ότι είσαι κάτι λιγότερο από τέλειος.
Αρκετά, αρκετά παρακαλώ, αν ποτέ, νιώσεις σαν να είσαι τίποτα,
Είσαι τέλειος για μένα

Όλος ο κόσμος είναι φοβισμένος γι 'αυτό καταπίνω το φόβο.
Το μόνο πράγμα που θα έπρεπε να πίνω είναι μια παγωμένη μπύρα.
Έτσι cool στη σειρά, προσπαθούμε προσπαθούμε προσπαθούμε,
αλλά προσπαθούμε πάρα πολύ σκληρά και είναι χάσιμο χρόνου.
Πετυχαίνει το να ψάχνεις για κριτικές, γιατί υπάρχουν παντού.
Δεν τους αρέσουν τα τζιν μου, δεν εγκρίνουν τα μαλλιά μου.
Ανταλλάσουμε τους εαυτούς μας, και το κάνουμε όλη την ώρα.
Γιατί το κάνουμε αυτό; Γιατί το κάνω αυτό;
Γιατί το κάνω αυτό;

Αρκετά, αρκετά παρακαλώ, ποτέ μα ποτέ μην αισθανθείς
ότι είσαι κάτι λιγότερο από τέλειος.
Αρκετά, αρκετά παρακαλώ, αν ποτέ, νιώσεις σαν να είσαι τίποτα,
Είσαι τέλειος για μένα

Είσαι Τέλεια για μένα
Είσαι Τέλεια για μένα

Αρκετά καλή μητέρα (β')

… Λίγο μετά τη σύλληψη, ή όταν η σύλληψη θεωρείται πιθανή, η γυναίκα αρχίζει να αλλάζει τον προσανατολισμό της και να ενδιαφέρεται για τις αλλαγές που λαμβάνουν χώρα εντός της. Ενθαρρύνεται ποικιλοτρόπως από το ίδιο της το σώμα να ενδιαφερθεί για τον εαυτό της. Η μητέρα μετατοπίζει μέρος της αίσθησης του εαυτού της στο μωρό που μεγαλώνει μέσα της.

Γενικά οι μητέρες, με τον ένα ή τον άλλο τρόπο, ταυτίζονται με το μωρό που μεγαλώνει μέσα τους και έτσι καταφέρνουν να έχουν μια πολύ ισχυρή αίσθηση του τι έχει ανάγκη. Η ταύτιση αυτή με το μωρό διαρκεί ορισμένο χρονικό διάστημα μετά τον τοκετό και στη συνέχεια χάνει βαθμιαία τη σημασία της.

Η μητέρα, που δεν είναι η ίδια παραμορφωμένη σ’ αυτά τα ζητήματα, είναι έτοιμη να εγκαταλείψει την ταύτισή της με το βρέφος, όταν το τελευταίο χρειάζεται να διαφοροποιηθεί από αυτήν. Είναι πιθανόν να εξασφαλίζει αρχικά μια καλή φροντίδα, αλλά να αποτυγχάνει στην ολοκλήρωση της διαδικασίας λόγω της αδυναμίας της να την αφήσει να τελειώσει. Έτσι έχει την τάση να παραμένει συγχωνευμένη με το βρέφος της να καθυστερεί τη διαφοροποίησή του από εκείνη.

Με «τη φροντίδα που δέχεται από τη μητέρα του» κάθε βρέφος είναι σε θέση να έχει μια προσωπική ύπαρξη και έτσι αρχίζει να οικοδομεί ό,τι θα μπορούσε να ονομαστεί ‘συνέχεια του είναι’.
Στη βάση αυτής της συνέχειας του είναι, το κληρονομημένο δυναμικό αναπτύσσεται βαθμιαία σε ξεχωριστό βρέφος. Αν η μητρική φροντίδα δεν είναι αρκετά καλή, τότε το βρέφος δεν καταφέρνει να υπάρχει πραγματικά, αφού δεν υπάρχει η συνέχεια του είναι. Αντί γι’ αυτό, η προσωπικότητα οικοδομείται στη βάση αντιδράσεων στον περιβαλλοντικό σφετερισμό.

Όταν συγκεντρωνόμαστε ή είμαστε απορροφημένοι, μπορεί να μας πουν ότι αποσυρόμαστε, ότι γινόμαστε κακόκεφοι, αντικοινωνικοί ή απλώς ευερέθιστοι, ανάλογα με τον τύπο μας. Αυτό είναι ίσως μια χλωμή αντανάκλαση του τι συμβαίνει στις μητέρες, εφόσον είναι αρκετά καλές (όπως είναι οι περισσότερες) για να παραδοθούν στη μητρότητα. Ταυτίζονται όλο και περισσότερο με το μωρό, κι αυτό διατηρείται και όταν γεννιέται το μωρό, για να χαθεί βαθμιαία μέσα σε λίγους μήνες μετά τη γέννησή του. Γνωρίζουν λίγο – πολύ τι χρειάζεται το μωρό εξαιτίας αυτής της ταύτισης μαζί του.
Η αναφορά είναι για ζωτικά πράγματα, όπως το να το κρατήσουν, να το γυρίσουν, να το αποθέσουν ή να το πάρουν, να το χειριστούν με δεξιότητα και φυσικά να το ταΐσουν με ευαίσθητο τρόπο, που συνεπάγεται κάτι περισσότερο από την ικανοποίηση του ενστίκτου. Όλα αυτά διευκολύνουν στα πρώιμα στάδια τις απαρτιωτικές τάσεις του βρέφους και την απαρχή της δόμησης του εγώ. Μπορεί κανείς να πει ότι η μητέρα μετατρέπει το αδύναμο εγώ του βρέφους σε ισχυρό επειδή βρίσκεται εκεί, ενισχύοντας καθετί, σαν την οδήγηση λεωφορείου με βοηθητικό τιμόνι.

Το τυπικό είναι να μπορούμε ανά πάσα στιγμή να εξασφαλίσουμε στο παιδί ό,τι χρειάζεται με κάποιο βαθμό ικανότητας για ταύτιση. Μόνο εμείς γνωρίζουμε πως υπάρχει κάτι που μπορεί να ανταποκριθεί σ’ αυτές τις ανάγκες. Αυτό είναι το ίδιο με την προσφορά από τη μητέρα στο βρέφος ενός μαστού και, αργότερα, με την παρουσίαση σκληρών αντικειμένων και καρπών της γης και του πατέρα. Δεν δημιουργεί η μητέρα τις ανάγκες του βρέφους, αλλά ανταποκρίνεται σ’ αυτές την κατάλληλη στιγμή.

Επιπλέον, η μητέρα γνωρίζει ότι πρέπει να παραμείνει ζωντανή και να επιτρέψει στο παιδί να νιώσει και να ακούσει τη ζωντάνια της. Γνωρίζει ότι πρέπει να αναβάλει τις δικές της ορμές έως τη στιγμή που το παιδί θα είναι ικανό να χρησιμοποιήσει θετικά την ξεχωριστή της ύπαρξη. Γνωρίζει ότι δεν πρέπει να αφήσει το παιδί της για διάστημα (λεπτά, ώρες ή μέρες) μεγαλύτερο από αυτό κατά το οποίο το παιδί είναι ικανό να διατηρήσει ζωντανή και φιλική την ιδέα του για εκείνη. Αν χρειάζεται να απουσιάσει για πολύ, γνωρίζει ότι για ένα διάστημα θα πρέπει να «παραχαϊδέψει» το παιδί της για να το επαναφέρει σε μια κατάσταση στην οποία εκείνο θα θεωρεί πάλι τη μητέρα δεδομένη.

Για να επιτελέσει καλά το έργο της, η μητέρα χρειάζεται εξωτερική υποστήριξη. Συνήθως ο σύζυγος της προστατεύει από την εξωτερική πραγματικότητα και έτσι της παρέχει τη δυνατότητα να προστατεύει το παιδί της από απρόβλεπτα εξωτερικά φαινόμενα, στα οποία το παιδί πρέπει να αντιδράσει. Κάθε αντίδραση σε ένα σφετερισμό διαρρηγνύει τη συνέχεια της προσωπικής ύπαρξης του παιδιού και αντιβαίνει στη διαδικασία απαρτίωσης.

Με άλλα λόγια, ανακαλύπτουμε ότι η μητέρα δεν χρειάζεται ένα είδος καταλόγου για τις αυριανές δουλειές. Νιώθει ότι είναι αναγκαίο εκείνη τη στιγμή.

Η παροχή φροντίδας στα παιδιά συνδέεται με ό,τι συνιστά τη φυσική γονεϊκή φροντίδα (τουλάχιστον όταν οι γονείς δεν είναι πολύ άρρωστοι για να ανταποκριθούν στο κάλεσμα της γονεϊκότητας). Τότε δεν χρειάζεται να νομίζουμε ότι είμαστε ευφυείς, ούτε καν ότι έχουμε γνώση της σύνθετης θεωρίας της συναισθηματικής ανάπτυξης του ατόμου. Χρειάζεται να γνωρίσουμε τα ίδια τα παιδιά και έτσι να νιώσουμε τις ανάγκες τους. Εδώ μπορεί κανείς να χρησιμοποιήσει τη λέξη «αγάπη», με κίνδυνο να φανεί συναισθηματικός.

Συχνά, χωρίς να εγκαταλείψουμε την περιοχή την οποία καλύπτει η λέξη αγάπη, αντιλαμβανόμαστε ότι ένα παιδί έχει ανάγκη από σταθερή διαχείριση, έχει ανάγκη να αντιμετωπιστεί σαν το παιδί που είναι, και όχι σαν ενήλικος.

(β’ μέρος)

Η ανάρτηση αποτελείται από αποσπάσματα του βιβλίου :
«Διαδικασίες ωρίμανσης και διευκολυντικό περιβάλλον» του D.W. Winnicott

Αρκετά καλή μητέρα

Κατά τη βρεφική ηλικία συμβαίνουν καλά και κακά πράγματα, τα οποία βρίσκονται εντελώς έξω από την εμβέλεια του βρέφους. Στην πραγματικότητα, η βρεφική ηλικία είναι η περίοδος κατά την οποία βρίσκεται υπό διαμόρφωση η ικανότητα συγκέντρωσης εξωτερικών παραγόντων στην περιοχή της παντοδυναμίας του βρέφους.

Η «υποστήριξη του εγώ» της μητρικής φροντίδας δίνει στο βρέφος τη δυνατότητα να ζήσει και να αναπτύξει ό,τι καλό και κακό υπάρχει στο περιβάλλον, παρόλο που δεν είναι ακόμη ικανό να το ελέγξει ή να νιώσει υπεύθυνο γι’ αυτό.

Το βρέφος και η μητρική φροντίδα μαζί σχηματίζουν μια μονάδα. Αυτά τα δύο διαχωρίζονται και αποσυνδέονται μεταξύ τους στην κατάσταση υγείας. Και η υγεία, που σημαίνει τόσα πολλά, σημαίνει σε κάποιο βαθμό κι έναν διαχωρισμό της μητρικής φροντίδας από κάτι το οποίο αποκαλούμε βρέφος ή απαρχή ενός αναπτυσσόμενου παιδιού.

Η λέξη βρέφος υποδηλώνει το «μη ομιλούν» (από το λατινικό infans), και δεν είναι ανώφελο να σκεφτόμαστε τη βρεφική ηλικία ως την περίοδο που προηγείται της αναπαράστασης λέξεων και της χρήσης λεκτικών συμβόλων. Ως εκ τούτου αναφέρεται σε μια φάση κατά την οποία το βρέφος εξαρτάται από τη μητρική φροντίδα , η οποία βασίζεται στο ότι η μητέρα συμμερίζεται μάλλον παρά κατανοεί τι εκφράζεται ή μπορεί να εκφράζεται λεκτικά.



Η θεωρία της σχέσης γονέα – βρέφους αφορά το βρέφος κατά το ήμισυ και είναι η θεωρία της διαδρομής του βρέφους από την απόλυτη εξάρτηση, μέσω της σχετικής εξάρτησης, στην ανεξαρτησία, και παράλληλα της διαδρομής του από την αρχή της ευχαρίστησης στην αρχή της πραγματικότητας και από τον αυτοερωτισμό στις σχέσεις αντικειμένου. Το άλλο ήμισυ της θεωρίας της σχέσης γονέα – βρέφους αφορά τη μητρική φροντίδα, δηλαδή τις ιδιότητες και τις αλλαγές της μητέρας που ανταποκρίνονται στις ειδικές και αναπτυσσόμενες ανάγκες του βρέφους προς τις οποίες είναι προσανατολισμένη.

Τα ανθρώπινα βρέφη δεν μπορούν να αρχίσουν να υπάρχουν παρά μόνο υπό ορισμένες συνθήκες. Τα βρέφη αρχίζουν να υπάρχουν με διαφορετικό τρόπο, ανάλογα με το κατά πόσον οι συνθήκες είναι ή όχι ευνοϊκές. Ταυτόχρονα το δυναμικό του βρέφους δεν καθορίζεται από τις συνθήκες, αλλά κληρονομείται. Το κληρονομημένο δυναμικό ενός βρέφους δεν μπορεί να γίνει βρέφος παρά μόνο αν συνδεθεί με τη μητρική φροντίδα και περιλαμβάνει μια τάση προς την ανάπτυξη και την εξέλιξη.

Η πραγματική κατάσταση της σχέσης βρέφους – μητέρας στο ξεκίνημα είναι αυτή όπου το βρέφος δεν έχει ακόμα ξεχωρίσει ένα εαυτό από τη μητρική φροντίδα, από την οποία κατά μια ψυχολογική έννοια εξαρτάται πλήρως. Σ’ αυτό το στάδιο το βρέφος χρειάζεται και πράγματι έχει συνήθως μια περιβαλλοντική πρόνοια με ορισμένα χαρακτηριστικά.

Η περιβαλλοντική πρόνοια :
• Ανταποκρίνεται στις φυσιολογικές ανάγκες
• Είναι αξιόπιστη. Όχι μηχανικά αξιόπιστη αλλά επειδή συνεπάγεται ότι η μητέρα συμμερίζεται το βρέφος.

Το κράτημα :
• Προστατεύει από φυσιολογικούς κινδύνους
• Λαμβάνει υπόψη του την ευαισθησία του δέρματος του βρέφους – άγγιγμα, θερμοκρασία, ακουστική ευαισθησία, οπτική ευαισθησία, ευαισθησία σε πτώσεις (δράση της βαρύτητας) και την έλλειψη γνώσης του βρέφους για την ύπαρξη οποιουδήποτε άλλου εκτός από τον εαυτό.
• Περιλαμβάνει τη συνολική ρουτίνα της φροντίδας ημέρα και νύχτα.
• Επίσης παρακολουθεί τις ελάχιστες, από μέρα σε μέρα, αλλαγές που οφείλονται στην ανάπτυξη και στο μεγάλωμα, φυσικές και ψυχολογικές.

Το κράτημα περιλαμβάνει κυρίως το φυσικό κράτημα του βρέφους, που είναι μια μορφή αγάπης. Είναι ίσως ο μόνος τρόπος με τον οποίο μια μητέρα μπορεί να δείξει στο βρέφος την αγάπη της.

Η ψυχική υγεία του ατόμου καθορίζεται από αυτή τη μητρική φροντίδα η οποία, όταν βαίνει καλώς μόλις και μετά βίας επισημαίνεται, και αποτελεί συνέχεια της φυσιολογικής πρόνοιας που χαρακτηρίζει την κατάσταση πριν από τη γέννηση. Αυτή η περιβαλλοντική πρόνοια αποτελεί επίσης μια συνέχεια της ζωντάνιας των ιστών και της λειτουργικής υγείας η οποία εξασφαλίζει (για το βρέφος) σιωπηλή αλλά ζωτικής σημασίας υποστήριξη του εγώ.

Ένα βρέφος βρίσκεται σε κατάσταση συγχώνευσης με τη μητέρα και μολονότι αυτό εξακολουθεί να είναι αλήθεια, όσο πιο κοντά μπορέσει να φθάσει η μητέρα σε μια ακριβή κατανόηση των αναγκών του βρέφους, τόσο το καλύτερο.

Ωστόσο με το τέλος της συγχώνευσης, που δεν επέρχεται υποχρεωτικά βαθμιαία, συμβαίνει μια αλλαγή. Αμέσως μόλις, από τη σκοπιά του βρέφους, το βρέφος και η μητέρα διαφοροποιηθούν, η μητέρα προσπαθεί να αλλάξει συμπεριφορά. Τώρα είναι σαν να αντιλαμβάνεται ότι το βρέφος δεν προσδοκά πλέον τη συνθήκη μιας σχεδόν μαγικής κατανόησης της ανάγκης. Η μητέρα φαίνεται να γνωρίζει ότι το βρέφος έχει μια νέα ικανότητα, την ικανότητα να της δίνει σήμα για να μπορεί να οδηγείται ώστε να ανταποκρίνεται στις ανάγκες του.

Με άλλα λόγια ένα σημαντικό χαρακτηριστικό του τέλους της συγχώνευσης, όταν το παιδί έχει ξεχωρίζει από το περιβάλλον, είναι ότι το βρέφος μπορεί να δώσει ένα σήμα.

Μητέρες που έχουν αρκετά παιδιά αρχίζουν να είναι τόσο καλές στην τεχνική της μητρικής φροντίδας ώστε να κάνουν ότι χρειάζεται την κατάλληλη στιγμή. Τότε το βρέφος που έχει αρχίσει να διαφοροποιείται από τη μητέρα, δεν έχει τρόπο να αποκτήσει έλεγχο σε καθετί καλό που συμβαίνει. Η δημιουργική χειρονομία, το κλάμα, η διαμαρτυρία, όλα τα μικρά σημεία που υποτίθεται ότι προκαλούν τις μητρικές φροντίδες, όλα αυτά χάνονται επειδή η μητέρα έχει ήδη ανταποκριθεί στην ανάγκη ακριβώς σαν το βρέφος να ήταν ακόμα συγχωνευμένο μαζί της κι εκείνη με το βρέφος.

Κατ’ αυτόν τον τρόπο η μητέρα όντας μια φαινομενικά καλή μητέρα, κάνει κάτι χειρότερο από το να ευνουχίζει το βρέφος. Το τελευταίο δεν έχει παρά δύο εναλλακτικές λύσεις : είτε να παραμείνει σε μια κατάσταση μόνιμης παλινδρόμησης και συγχώνευσης με τη μητέρα είτε πάλι να θέσει σε λειτουργία μια πλήρη απόρριψη της μητέρας, ακόμα και της φαινομενικά καλής μητέρας.

Η πρόνοια για το παιδί είναι ζήτημα εξασφάλισης ενός περιβάλλοντος το οποίο διευκολύνει την ατομική ψυχική υγεία και την συναισθηματική ανάπτυξη
Μια πρώτη αρχή είναι ότι η υγεία είναι ωριμότητα, ωριμότητα ανάλογη με την ηλικία.

Η συναισθηματική ανάπτυξη κάθε παιδιού λαμβάνει χώρα εφόσον εξασφαλίζονται αρκετά καλές συνθήκες, ενώ η ώθηση για ανάπτυξη έρχεται μέσα από το παιδί.

Οι δυνάμεις προς την κατεύθυνση της ζωής, προς την απαρτίωση της προσωπικότητας, προς την ανεξαρτησία είναι πάρα πολύ ισχυρές, και υπό αρκετά καλές συνθήκες το παιδί σημειώνει πρόοδο.

(α’ μέρος)

Η ανάρτηση αποτελείται από αποσπάσματα του βιβλίου :
«Διαδικασίες ωρίμανσης και διευκολυντικό περιβάλλον» του D.W. Winnicott

ΠΑΙΔΙ - ΧΑΣΤΟΥΚΙ - ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ - ΗΘΙΚΗ ΔΙΑΠΑΙΔΑΓΩΓΗΣΗ

Το άρθρο αυτό προέκυψε ως σχόλιο στο άρθρο που μετα - δημοσιεύτηκε από την ιστοσελίδα http://tomadakis.blogspot.com/ με θέμα "το χαστούκι" πηγή του οποίου ήταν το site http://www.yourbaby.gr/. Πρόκειται για ένα άρθρο που αναπτύσσει το θέμα βάσει στατιστικών και μετρητικής έρευνας σε γονείς και ενήλικες που έχουν σχέση με παιδιά και πώς αυτή η σχέση συμπεριλαμβάνει ή όχι τη χρήση του χαστουκιού αιτιολογημένα ή μη.

Η οποιαδήποτε αναφορά και ενασχόληση με θέματα που αφορούν το παιδί και την ανάπτυξή του – κυρίως τη συναισθηματική – είναι κερδοφόρο και σε κάτι έχει να προβληματίσει τον καθένα που έχει σχέση με τα παιδιά, ενδιαφέρεται ουσιαστικά για τα δικά του παιδιά και είναι διατεθειμένος να επενδύσει στην ουσία όλου του "σύμπαντος" που περιστρέφεται γύρω από αυτό που λέγεται παιδί και ανάπτυξή του!
Οι στατιστικές πάντα έχουν να προσθέσουν ένα μικρό λιθαράκι στη γνώση και την κατηγοριοποίηση σχετικά με κάποιο θέμα. Στην σημαντικότητα της συναισθηματικής ανάπτυξης του παιδιού όπως και της ψυχοσύνθεσης των ανθρώπων πολλές φορές η συλλογή στατιστικών και παραδειγμάτων εύκολα μας αποπροσανατολίζει από τις βασικές γραμμές ανάλυσης, σκέψης και προβληματισμού που οδηγούν στη βασική κατανόηση των προβλημάτων και την ουσιαστική ενασχόλησή μας προς μια δημιουργική και αποτελεσματική διαχείριση γεγονότων και συμπτωμάτων.

Το θέμα του «χαστουκιού στα παιδιά», όπως και παρόμοια θέματα αντιμετώπισης της συμπεριφοράς των παιδιών, αρκετές φορές λόγω του βάθους από το οποίο προέρχονται είναι δύσκολο να αναπτυχθούν από τη βάση τους και έτσι τις περισσότερες φορές η αναφορά σε αυτά περιορίζεται σε αποτελέσματα και συμπεράσματα, που πιθανόν να καλύπτουν ένα μόνο μέρος του προβλήματος απλοποιώντας το επικίνδυνα.

Η συμπεριφορά ενός παιδιού, που απλά θα λέγαμε, προκαλεί στο γονιό να κάνει χρήση ή μη του χαστουκιού όπως και η διάθεση του γονιού να χρησιμοποιήσει ή όχι το χαστούκι, ακόμα και από τη λεκτική τους διατύπωση δημιουργούν ένα τεράστιο συνθετικό δίκτυο θεμάτων μέσα στο οποίο περιληπτικά και ενδεικτικά μπορούμε να αναφέρουμε : την ποιότητα της συναισθηματικής ανάπτυξης του παιδιού μέχρι εκείνη τη στιγμή και του ενηλίκου – γονιού ως παιδί, την προσαρμογή και συμμετοχή της μητέρας στα αρχικά στάδια ανάπτυξής του παιδιού, την ομαλή μετάβαση του παιδιού από το ένα στάδιο στο άλλο χωρίς καθηλώσεις, την ομαλή προσαρμογή του παιδιού από την εσωτερική του πραγματικότητα στην εξωτερική και τη θέση που το ίδιο «δίνει» στο εαυτό του σε όλη αυτή τη διαδικασία, την επεξεργασία που έχει κάνει ο γονιός σε σχέση με τη δική του παιδική ηλικία, τη διερεύνηση και το «ταξίδι» στη δική του ομαλή, αποστερημένη ή μη συναισθηματική ανάπτυξη, τις καθηλώσεις που πιθανόν επηρεάζουν ακόμη τη ζωή του, τον ουσιαστικό προβληματισμό του για το τι μπορεί να «κρύβεται» πίσω από την οποιαδήποτε προκλητική ή μη συμπεριφορά του παιδιού του ή δική του, την ερώτηση προς το παιδί και τον ίδιο τι μπορεί να σημαίνει με άλλα λόγια αυτό που δημιουργήθηκε μεταξύ του ίδιου και του παιδιού, αλλά και για τον καθένα χωριστά.

Όλα αυτά αποτελούν την ελάχιστη σε περιεχόμενα ομάδα δεδομένων και προβληματισμών που επηρεάζουν τις συμπεριφορές παιδιών και ενηλίκων οπότε αρχίζει να γίνεται σαφές ότι το συγκεκριμένο θέμα - ερώτημα δεν περιορίζεται απλά στην απάντηση του αν είναι ωφέλιμο ή μη να χρησιμοποιείται το χαστούκι!
Η εστίαση επίσης του ενδιαφέροντος μας επιφανειακά σε ένα τέτοιο θέμα καλύπτει και προσωπικές άμυνες να πάμε περισσότερο σε βάθος και να διερευνήσουμε περισσότερο την εσωτερική μας πραγματικότητα και πόσα από αυτή αντανακλώνται θετικά στην παρούσα ζωή μας ή πόσα από αυτά δημιουργούν άκαμπτες και παράδοξες συμπεριφορές.
Θα ήθελα επίσης να αναφέρω ότι το χαστούκι δεν προτείνεται ούτε αναιρείται ως «απάντηση» στη συμπεριφορά ενός παιδιού, αλλά είναι ιδιαίτερα σημαντική η στιγμή που θα επιλέξει να το χρησιμοποιήσει ή μη ένας ενήλικας και η οποία θα περιέχει την πλήρη, και μόνο την πλήρη, επίγνωση του λόγου για το οποίο το κάνει! Θα πρέπει να αποτελεί τη «φυσική κορύφωση η οποία είναι αναγκαία, και οι περισσότεροι γονείς γνωρίζουν τη στιγμή κατά την οποία το μόνο που δίνει τέλος σε ένα διεγερτικό παιχνίδι είναι ένα χαστούκι – το οποίο προσφέρει μια ψευδή, αλλά πολύ χρήσιμη κορύφωση. Αυτό συμβαίνει όταν ένα παιδί (που διακρίνεται για την αποστέρηση που έχει υποστεί και την αντικοινωνική τάση που έχει αναπτύξει καθώς και τις αμυντικές του ανησυχίες) δεν νιώθει ικανοποιημένο με το παιχνίδι, ή τη δραστηριότητα που ασχολείται, δεν μπορεί να τα χαρεί και νιώθει ότι απειλείται από κάτι που πηγάζει εσωτερικά.» (προσαρμογή κειμένου του D.W. Winnicott – 1958).

Όσο για την αναφορά που γίνεται για το θέμα «μέθοδο ανατροφής» θα ήθελα να παραθέσω τα εξής : «Η βάση της ανάπτυξης του παιδιού είναι η φυσική ύπαρξη του βρέφους μαζί με τις κληρονομημένες του τάσεις οι οποίες περιλαμβάνουν τις ορμές ωρίμανσης για προς τα εμπρός εξέλιξη.
Ας πούμε ότι ένα βρέφος έχει την τάση να χρησιμοποιεί τρεις λέξεις σε ηλικία ενός έτους και την τάση να περπατήσει περίπου στους 14 μήνες. Έχει επίσης την τάση να αποκτήσει την ίδια διάπλαση και ύψος με έναν από τους γονείς, να είναι έξυπνο ή χαζό ή δύσθυμο ή να έχει αλλεργίες. Με πιο άδηλους τρόπους αρχίζει τότε να υπάρχει, πρώτα στο βρέφος και στη συνέχεια στο παιδί, μια τάση προς την απαρτίωση της προσωπικότητας, κι όσο περνά ο καιρός και το παιδί μεγαλώνει ο όρος απαρτίωση αποκτά ένα όλο και πιο σύνθετο νόημα. (….) Όλα αυτά και πολύ περισσότερα ακόμη είναι αλήθεια για τα βρέφη. Έτσι ξετυλίγεται η ανθρώπινη φύση. ΑΛΛΑ, κι αυτό είναι ένα μεγάλο αλλά, η πραγματοποίηση των διαδικασιών ωρίμανσης του παιδιού, και μάλιστα την κατάλληλη στιγμή, εξαρτάται από μια αρκετά καλή περιβαλλοντική πρόνοια (μητρικό και οικογενειακό περιβάλλον). Αν το περιβάλλον είναι αρκετά καλό, το μωρό μεγαλώνει με τον προσωπικό του τρόπο! Η αρκετά καλή φροντίδα οικοδομεί στο βρέφος μια πίστη στη σταθερότητα, στην οποία μπορεί να προστεθεί μια αντίληψη της μητέρας ή του πατέρα ή της γιαγιάς ή της τροφού. Μια πρώτη αρχή περί ηθικής διαπαιδαγώγησης είναι ότι η ηθική διαπαιδαγώγηση δεν είναι υποκατάστατο της αγάπης. Στο ξεκίνημα η αγάπη μπορεί να εκφραστεί αποτελεσματικά μόνο με όρους φροντίδας του βρέφους και του παιδιού, που για μας σημαίνει εξασφάλιση ενός διευκολυντικού ή αρκετά καλού περιβάλλοντος, και για το βρέφος μια ευκαιρία να εξελιχθεί μ' έναν προσωπικό τρόπο σύμφωνα με τη σταθερή κλιμάκωση της διαδικασίας ωρίμανσης.
Οι γονείς που περιμένουν από το μικρό παιδί να συμμορφωθεί με τους κανονισμούς, πριν φθάσει στο στάδιο κατά το οποίο ο αυτό – έλεγχος έχει νόημα για το ίδιο, του στερούν την αίσθηση του επιτεύγματος και της εμπιστοσύνης στην ανθρώπινη φύση που πηγάζει από μια φυσική πρόοδο. Αυτό το είδος λανθασμένης συμπεριφοράς στην «εκμάθηση» αγνοεί τις διαδικασίες ωρίμανσης του παιδιού και τη βούλησή του να είναι σαν τα άλλα πρόσωπα και ζώα που βρίσκονται γύρω του.
Σε τέτοια ζητήματα η απάντηση είναι πάντοτε ότι υπάρχει μεγαλύτερο κέρδος από την αγάπη παρά από την εκπαίδευση. Αγάπη σημαίνει το σύνολο της φροντίδας του βρέφους και του παιδιού, που διευκολύνει τις διαδικασίες ωρίμανσης. Εκπαίδευση σημαίνει κυρώσεις, σημαίνει εμφύτευση γονεϊκών ή κοινωνικών αξιών πέραν της εσωτερικής ανάπτυξης και ωρίμανσης του παιδιού.
Από τη στιγμή που το παιδί μεγαλώνει προς την ενήλικη κατάσταση, δεν δίνουμε πλέον έμφαση στον ηθικό κώδικα που παραδίδουμε, αλλά σε κάτι πιο θετικό : στο άθροισμα των πολιτιστικών επιτευγμάτων του ανθρώπου. Και αντί για την ηθική διαπαιδαγώγηση παρέχουμε στο παιδί την ευκαιρία μιας δημιουργικότητας, που η άσκηση των τεχνών και της πρακτικής του ζην προσφέρει σε όλους όσοι δεν αντιγράφουν και δεν συμμορφώνονται, αλλά ευδοκιμούν αυθεντικά προς ένα τρόπο προσωπικής αυτό – εκφρασης.», D. Winnicott 1963.

Είναι ιδιαίτερα σημαντικό κατά τη γνώμη μου να θίγονται θέματα που αφορούν την ουσία στην ανάπτυξη του παιδιού απαλλαγμένη από τεχνικές, συμβουλές και εύκολες πρακτικές που σημασία δίνουν σε μια ρηχή συμπτωματολογία και όχι στο σημαντικότερο όλων, την εσωτερική πραγματικότητα που διαμορφώνεται στην ψυχούλα ενός παιδιού και το διευκολυντικό πλαίσιο που μπορούμε να του παρέχουμε για να γίνει ένας υγιής ψυχικά ενήλικας!

Οι 9 Μήνες που επηρεάζουν τη ζωή μας .....

Ένα βιβλιαράκι με τον τίτλο «Ευγονία – Προγεννητική Αγωγή - Η αγωγή του παιδιού αρχίζει από τη σύλληψη.» έγραψε και επιμελήθηκε η Κα Ιωάννα Μαρή, Σύμβουλος Επικρατείας. Μπορεί κάποιος να το βρει στα Ληξιαρχεία των Δήμων, κυρίως της Αττικής.
Θα ήταν ίσως εξαιρετικά ωφέλιμο η κάθε Δημοτική Αρχή στην πορεία της θητείας της να δημιουργεί προϋποθέσεις και βάσεις εστίασης στο παιδί σε κάθε φάση ανάπτυξής του, σε κάθε φάση υποστήριξης της οικογένειας και των γονιών, σε κάθε φάση ενημέρωσης, πρόληψης, ενδυνάμωσης και υποστήριξης πρωτογενώς, των ίδιων των οικογενειών και των παιδιών, και δευτερογενώς, όλων των φορέων που δραστηριοποιούνται γύρω από το μέγα κεφάλαιο της ζωής και της Ζωής μας, το παιδί!
Δεν είμαστε συνηθισμένοι να παρακολουθούμε κάτι τέτοιο. Συνήθως εστιάζουμε το βλέμμα σε δράσεις, σε καταστάσεις, σε γεγονότα, σε διοργανώσεις ΓΙΑ ΤΟ παιδί, για την εξέλιξη του παιδιού σε γνωστικό και εκπαιδευτικό επίπεδο, για προσφορά στο παιδί του παιχνιδιού και της διασκέδασης. Αναμφίβολα σημαντικοί όλοι αυτοί οι παράγοντες, και η κάθε προσφορά ΓΙΑ ΤΟ παιδί ευπρόσδεκτη και σημαντική. Αλλά το θέμα που περικλείει αυτό που λέγεται παιδί, η στάση του απέναντι σε ότι θα μπορούσε να συμβαίνει στη ζωή του, η στάση μας απέναντι σε ότι συμβαίνει στην καθημερινότητά του, ελάχιστα μας απασχολεί. Η εμβάθυνση στο πως ένα παιδί και μια οικογένεια αντιλαμβάνεται ή θα ‘πρεπε να αντιλαμβάνεται πράγματα και καταστάσεις, πως θα έπρεπε να τοποθετείται απέναντί τους, πώς να «αντιδρά», να ενεργεί και να στέκεται βοηθός, υποστηρικτής και συμπαραστάτης, είναι απόψεις και σκέψεις που περιορίζονται στο επίπεδο της θεωρίας.
Εδώ έρχεται το μικρό αυτό βιβλιαράκι να φέρει στο φως ένα θέμα άγνωστο στις περισσότερες μητέρες, στα περισσότερα ζευγάρια που επιθυμούν ένα παιδί ή ένα ακόμη παιδί, στις περισσότερες εγκυμονούσες μητέρες που τις αφορά πιο άμεσα. Είναι προϊόν του Γ’ Πανελλήνιου Συνεδρίου Εκλεγμένων Γυναικών της Τοπικής Αυτοδιοίκησης της Λαμίας 1997 και αναφέρεται στο πιο συναρπαστικό θέμα όλων των εποχών, το θέμα της Δημιουργίας της Ζωής.

Στο βιβλίο «Οι 9 Μήνες που επηρεάζουν τη ζωή μας – Τα μόνιμα αποτελέσματα της προγεννητικής εμπειρίας στη ζωή μας» ο Δρ Ludwig Janus μας εισάγει στο θέμα ….
“Τόσο τα παιδιά όσο και οι ενήλικες παραμένουν λίγο πολύ ασυγκίνητοι ακούγοντας ότι τα μωρά βγαίνουν από την κοιλιά της μητέρας τους.
Ποια είναι η σημασία της εννεάμηνης παραμονής στις πιο μύχιες κοιλότητες του γυναικείου σώματος;
Τι αισθάνθηκα, τι βίωσα εκεί;
Στο σύγχρονο πολιτισμό, αυτά τα ερωτήματα φαίνονται κατά το πλείστο ανάρμοστα – μόνο ένα παιδί θα μπορούσε να τα θέσει. Εντούτοις, στην αυγή της χιλιετηρίδας, εγείρονται σοβαρά ερωτήματα σχετικά με τη σημασία της γέννησης.
Αφενός η γέννηση είναι ένα βίωμα, αφετέρου η εμπειρία της άφιξής μας σε αυτόν τον κόσμο παρέχει ένα θεμελιώδες μοτίβο για τις μελλοντικές εμπειρίες και την ανάπτυξή μας.
Η «προγεννητική ψυχολογία» αποτελεί την προστατευτική ομπρέλα για τις προσπάθειες που ενώνουν διάφορους επιστημονικούς τομείς οι οποίοι πασχίζουν να αποσαφηνίσουν τις βιωματικές διεργασίες των πρώτων σταδίων της ανθρώπινης ζωής.
Τώρα είναι γενικά αποδεκτό ότι το παιδί που ήμασταν κάποτε, εξακολουθεί να ζει στον ενήλικα που είμαστε τώρα. Ωστόσο, ακόμα δυσκολευόμαστε να διακρίνουμε το βρέφος ή το αγέννητο έμβρυο που ήμασταν κάποτε. Πρέπει να θυσιάσουμε ένα μέρος της ασφάλειας που προέρχεται από την αμιγώς μεταγεννητική άποψη της ύπαρξης μας.
Ωστόσο, δεν πρέπει να υποτιμούμε τις συναισθηματικές δυσκολίες που εμπλέκονται στην ατομική προσπάθεια προσέγγισης της γέννησης και της προγεννητικής ζωής. Αρχικά, η γέννηση είναι για όλους μας μια σχετικά τραυματική εμπειρία.
Έτσι, παρότι το θέμα της γέννησης και της προγεννητικής ζωής μας σαγηνεύει, είμαστε ιδιαίτερα επιφυλακτικοί και απρόθυμοι να το εξετάσουμε καλύτερα και να αποκτήσουμε επίγνωση των βαθύτερων συναισθημάτων μας. Παρά τις αλματώδεις εξελίξεις που έχουν συντελεστεί στον κλάδο της μαιευτικής, η αμιγώς ιατροτεχνολογική προσέγγιση που διέπει τα σύγχρονα μαιευτήρια δεν προλαμβάνει τα ψυχολογικά τραύματα που συμβαίνουν κατά τη γέννηση. Μόνο και μόνο η αναφορά αυτού του πασιφανούς γεγονότος αρκεί για να παράγει ένα ανεξήγητο αίσθημα αντίστασης στους περισσότερους ανθρώπους.
Η δεύτερη δυσκολία που εγείρεται μόλις προσπαθούμε να κατανοήσουμε τα πρώτα στάδια της ζωής, αφορά το ότι δεν έχουμε την ίδια εύκολη πρόσβαση στα γεγονότα που έλαβαν χώρα κατά τη διάρκεια της εμβρυϊκής ζωής, με αυτήν που έχουμε στις μεταγενέστερες εμπειρίες μας.
Μια τρίτη δυσκολία είναι η άρνηση οποιασδήποτε σύνδεσης μεταξύ των πρώτων και των μεταγενέστερων σταδίων της ζωής.
Μολαταύτα παραμένουμε αποξενωμένοι από το βρέφος μέσα μας και βασιζόμαστε αποκλειστικά σε εξωτερικές νόρμες για να εξακριβώσουμε τι συμβαίνει στα νεογέννητα και αγέννητα παιδιά μας. Όσο αρνούμαστε οποιανδήποτε προσωπική επίγνωση των δικών μας παιδικών, γεννητικών και προγεννητικών βιωμάτων, όσο απωθούμε τη σημασία των πρώτων εμπειριών για τη μετέπειτα εξέλιξη της ανθρώπινης ζωής, είμαστε καταδικασμένοι στην αποξένωση από τα δικά μας γεννημένα ή αγέννητα παιδιά.
Έπειτα, η επόμενη γενιά παραμένει απροστάτευτη από την ίδια εσφαλμένη μεταχείριση και τα ίδια ψυχολογικά τραύματα, που είναι θαμμένα αλλά ολοζώντανα μέσα στο υποσυνείδητό μας.
Τις τελευταίες δεκαετίες παρατηρούνται ορισμένα βήματα αποδοχής σε αυτόν τον τομέα. Αυτό το νέο κλίμα προάγει την έρευνα και την εξέλιξη του αντικειμένου που είναι η προσωπική, βιογραφική σημασία της ύπαρξής μας πριν και κατά τη διάρκεια της γέννησης. Εντούτοις, η παράδοση της άρνησης της προγεννητικής ανθρώπινης εμπειρίας δεν έχει εκλείψει. Όλοι μας είμαστε λίγο – πολύ υπό την επήρειά της.


Μόνο η πληρέστερη κατανόηση των πρώτων σταδίων της ανθρώπινης ψυχολογικής ζωής (που αφορούν τα βιώματα μας πριν τη γέννηση, κατά τη διάρκειά της και λίγο μετά από αυτήν), μπορούν να προάγουν τη δική μας αυτογνωσία, το ευοίωνο ξεκίνημα της ζωής των παιδιών μας και το μέλλον του πλανήτη μας.”